USTANOWIENIE SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU I ODSZKODOWANIE ZA BEZUMOWNE KORZYSTANIE Z GRUNTU („Odszkodowanie za słupy energetyczne”)

Słupy energetyczne, urządzenia przesyłowe infrastruktury gazowej czy też innego rodzaju urządzenia przesyłowe wielokrotnie kolidują z naszą wizją zagospodarowania gruntu lub obniżają wartość handlową naszych nieruchomości. Do końca ubiegłego roku w zasadzie ciężko było z tym zrobić cokolwiek. Każda próba uregulowania pod kątem prawnym tychże urządzeń kończyła się odpowiedzią przedsiębiorstwa, iż nabyło ono prawo do korzystania z naszej nieruchomości poprzez zasiedzenie służebności. Oczywiście w opinii społeczeństwa takie stanowisko, które wielokrotnie powielał Sąd Najwyższy, było krzywdzące i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Taki stan rzeczy utrzymywał się prawie do końca ubiegłego roku, kiedy to Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż stosowanie przepisów o zasiedzeniu w związku z przepisami dotyczącymi zasiedzenia służebności gruntowej rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Krótko mówiąc, wg. Trybunału Konstytucyjnego termin zasiedzenia służebności przesyłu może rozpocząć swój bieg dopiero od 2008 roku tj. od daty wejścia w życie przepisów regulujących służebność przesyłu.

Jak wskazuje Trybunał Konstytucyjny, służebność przesyłu została uregulowana w szczególności po to, aby dać przedsiębiorcom przesyłowym służebność niezwiązaną z własnością nieruchomości władnącej, a więc instytucję odrębną od służebności gruntowych. Prawodawca zamieścił instytucję służebności przesyłu w kodeksie cywilnym właśnie dlatego, że jego zdaniem służebność gruntowa nie może sprostać wymaganiom stawianym temu nowemu prawu. Służebność przesyłu jest prawem osobnym normatywnie i konstrukcyjnie wobec służebności gruntowych. Przemawiają za tym jednoznacznie przepisy regulujące te instytucje. Gdyby było inaczej, powołanie do życia instytucji służebności przesyłu, obok istniejącej już instytucji służebności gruntowej, byłoby pozbawione sensu. Przepisy ograniczające własność, ze względu na wymaganie szczególnej ochrony tego prawa, muszą być interpretowane ściśle. Ustanowienie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, nie znajduje ustawowego oparcia. Sąd Najwyższy rozszerzył przewidziany przez ustawodawcę zakres możliwego zasiedzenia służebności, umożliwiając nabycie w drodze zasiedzenia prawa wykazującego istotne jurydyczne różnice względem służebności gruntowych, wskazanych w kodeksie cywilnym. Wprowadzone, wykreowaną przez SN normą prawną, ograniczenie konstytucyjnie chronionego prawa własności nie spełnia zatem rygorystycznie pojmowanego wymogu legalności. Stąd też zasadny jest zarzut, że ograniczenie prawa własności zostało dokonane w drodze sądowego stosowania prawa, bez możliwości odwołania się do wyraźnego brzmienia ustawy. Zdaniem Trybunału, doszło tym samym do naruszenia art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, gdyż ingerencja w prawo własności nastąpiła mimo braku wyraźnego i jednoznacznego przyzwolenia ustawodawcy.

Stwierdzenie, że nie jest możliwe posiadanie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed datą wejścia w życie przepisów regulujących tę instytucję (tj. przed 3 sierpnia 2008 r.) implikuje wniosek o niedopuszczalności zasiedzenia tego rodzaju prawa w tym czasie.

Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego otwiera możliwość obywateli do domagania się ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem oraz dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu za 6 lat wstecz.

Jeżeli chcą Państwo zasięgnąć bardziej szczegółowych informacji na przedstawiony temat  Nasza Kancelaria zajmuje się sprawami tego typu a  Zespół Naszej Kancelarii zapewni najwyższą staranność i obsługę w procedurze dochodzenia Państwa roszczeń.